Managing Feelings as Gaeilge | Resources for Schools | Jigsaw

Cuid 4: Mhothúcháin a bhainistiú

Cuid 4: Mhothúcháin a bhainistiú

Wednesday, 02 March 2022

Is cuid thábhachtach den dea- mheabhairshláinte é a bheith in ann mothúcháin a bhainistiú.

Cuireann an chuid seo gníomhaíochtaí ar fáil a chabhróidh le daoine óga an stór focal a bhaineann leis na mothúcháin a fhorbairt, mothúcháin a thuiscint agus fiúntas a thabhairt dóibh.

social media reaction icons
Seo duit.

Mothúcháin a aithint agus a ainmniú

Is cuid den dhea-mheabhairshláinte é a bheith in ann ceangal a dhéanamh leis an gcaoi a bhfuilimid ag aireachtáil. D’fhonn é seo a dhéanamh, ní mór dúinn a bheith in ann an mothúchán atá againn a aithint agus a ainmniú. Deir Marc Brackett go gcaithfimid “é a ainmniú chun é a cheansú ” agus spreagann sé muid le bheith inár “n-eolaithe mothúcháin”. Seo an áit a dtugaimid cead dúinn féin a bheith fiosrach faoin gcaoi a n-airíonn muid agus faoin bhfáth a bhfuilimid ag aireachtáil an chaoi sin. Tá sé éasca go leor mothúcháin ar nós imní nó díomá a mheascadh le rud éigin eile cosúil le fearg. Tá sé ríthábhachtach, má theastaíonn uainn mothúcháin a thuiscint agus a bhainistiú, a bheith in ann ainm a chur ar an gcaoi a bhfuilimid ag mothú.

Cuideoidh an chéad dá ghníomhaíocht eile leis na daltaí cur leis an stór focal atá acu a bhaineann le bheith mothúchánach. Iarrfar orthu smaoineamh ar an gcaoi a dtéann a gcuid mothúchán i bhfeidhm ar an gcaoi a n-airíonn siad go fisiciúil. Ansin beidh tú in ann daoine óga a spreagadh le smaoineamh ar an gceangal atá idir na mothúcháin, an chaoi a mbraitheann an corp agus an iompraíocht.

Acmhainní agus gníomhaíochtaí

A image of two pairs of shoes standing either side of a yellow line for managing feelings

 
picture of cut out emojis

Cuir cúig bhileog ollmhóra timpeall an tseomra leis na teidil: Fearg, Brón, Imní, Áthas, Suaimhneas.

  • Iarr orthu focail éagsúla a scríobh faoi gach teideal, a dhéanann cur síos ar an mothúchán áirithe sin.
  • Dar leis an taighde, dá mhéad ár stór focal mothúchánach, is ea is éasca dúinn ceangal a dhéanamh lenár mothúchán agus iad a thuiscint. Seo é an chéad chéim chun déileáil le mothúcháin dheacra.

Úsáid na leidcheisteanna seo chun plé ranga a spreagadh: Cén fáth go bhfuil sé go maith dúinn a bheith ábalta réimse leathan mothúchán a ainmniú? Conas a chabhraíonn sé seo linn lenár meabhairshláinte?

 
Mapáil choirp

Cabhraíonn an ghníomhaíocht seo le daoine óga a chur ag smaoineamh faoin mothú fisiciúil a théann lámh ar lámh le mothúcháin áirithe. Má tá daoine óga in ann na mothúcháin atá acu a aithint agus a ainmniú, faigheann siad léargas ar a bhfreagairt do mhothúcháin áirithe. Is céim thábhachtach é seo chun déileáil le mothúcháin dheacra.

  • Déan liosta mothúchán agus tabhair am don rang iad a chur ar an áit sa chorp ina mhothaíonn siad iad.
  • Cuir ceist orthu faoi na dathanna a bhaineann leis an mothúchán seo agus iarr orthu lipéad a chur orthu. Úsáid réimse mothúchán, idir shuáilceach agus dhuáilceach.
  • Cuir ceist ar an rang faoi na rudaí a d’fhoghlaim siad faoi chineál na mothúchán ó na gníomhaíochtaí seo.

Íoslódáil an Mapáil choirp

 


Mothúcháin a thuiscint agus fiúntas a thabhairt dóibh

Cabhróidh an chuid seo le daoine óga tuiscint a fháil ar an ról atá ag na mothúchán inár saol agus gach mothúchán, fiú mura bhfuil sé go deas, a fheiceáil mar rud luachmhar. Múineann na mothúcháin dúinn cé muid féin agus na rudaí sa saol atá tábhachtach dúinn. Cabhraíonn siad linn caidrimh a bhunú agus ceangal a dhéanamh le daoine, insíonn siad dúinn más gá dúinn scíth a ligean nó cúnamh a iarraidh.

Acmhainní agus gníomhaíochtaí

 

A portrait image of an individual pointing to the right side

Is í aidhm na gníomhaíochta seo ná comhrá a thosú faoi chineál na mothúchán. Tá a fhios againn go léir go bhfuil baint ag mothúcháin inár saolta agus tá sé tábhachtach gur féidir linn déileáil le rudaí deacra. Beimid in ann déileáil níos fearr leis na mothúcháin seo nuair a dhéantar normalú orthu agus nuair a bhíonn comhrá oscailte againn fúthu.

Léigh na ráitis thíos os ard. Ba cheart do dhaltaí bogadh timpeall an tseomra ag brath ar an aontaíonn nó an easaontaíonn siad leis an ráiteas. Iarr orthu a gcuid cúiseanna a thabhairt agus lig dóibh plé a dhéanamh faoi. Ba cheart plé cothrom a bheith ann.

Ráitis:
(1) Ba chóir duit iarracht a dhéanamh a bheith sona an t-am ar fad.
(2) Níl a leithéid de rud ann agus drochmhothúchán.
(3) Tá mothúcháin sealadach.
(4) Is drochrud i gcónaí é a bheith ag seachaint do chuid mothúchán.

 

Is é aidhm na gníomhaíochta seo ná daoine óga a spreagadh chun smaoineamh faoin bhfáth go mbíonn mothúcháin againn. Cabhraíonn sé dóibh a gcuid mothúchán a bhriseadh síos de réir smaointí agus mothú fisiciúil.

Iarr ar na daltaí an bhileog oibre a líonadh faoi mar a bhaineann siad le mothúcháin éagsúla, idir shuáilceach agus dhuáilceach, mar shampla: fearg, áthas, imní, suaimhneas.

Déan plé ar na torthaí.

Conas a chabhraigh an ghníomhaíocht seo leat chun cineál na mothúchán a thuiscint níos fearr?

Íoslódáil An anatamaíocht de mhothúchán


Straitéisí chun mothúcháin a bhainistiú

Tacóidh an chuid seo le daoine óga roinnt straitéisí cabhracha a aithint, rud a chabhródh leo bainistiú a dhéanamh ar mhothúcháin atá deacair. Is cleachtaí praiticiúla iad cuid de na straitéisí, ach spreagann cuid eile acu na daoine óga lena machnamh a dhéanamh maidir le rudaí a d’fhéadfadh oibriú dóibh.

Tá sé ceart go leor a admháil go n-oibreoidh straitéisí éagsúla do dhaoine éagsúla. Mar shampla, d’fhéadfadh go bhfágfadh cleachtaí domhainanálaithe cuid againn ag aireachtáil rud beag míchompordach. Níl iontu seo ach roinnt samplaí praiticiúla de straitéisí. Spreag an rang le haon smaointe eile a bheadh acu féin a roinnt.

Acmhainní agus gníomhaíochtaí

Teicníc AFA (Aithint, Filleadh, Aird)

Seinn an bheochan seo don rang a threoraíonn iad tríd an teicníc AFA. Is uirlis é seo chun tú féin a stiúradh nuair a bhíonn smaointí nó mothúcháin dheacra agat.

Leideanna chun déileáil le mothúcháin

Úsáid an cháipéis um déileáil le mothúcháin chun cabhair a thabhairt don ghrúpa agus iad ag smaoineamh faoi bhealaí chun a gcuid mothúchán a bhainistiú.
Iarr orthu iad a mharcáil ón rud ‘is lú cabhair’ go dtí an rud ‘is mó cabhair’ agus tosaigh plé air sin. Mol iad gníomhaíochtaí difriúla a thriail chun déileáil le mothúcháin dheacra, mar shampla: aclaíocht, suaimhneas, aireachas, ag caitheamh ama le daoine eile.

Íoslódáil na Leideanna chun déileáil le mothúcháin

Leideanna chun déileáil le mothúcháin

Análú 4x4

Is teicníc é análú 4×4 a chabhraíonn linn chun ár análú a mhoilliú. Insíonn sé dár gcorp agus dár n-inchinn go bhfuil sé ceart go leor ár scíth a ligean tríd ár ráta croí a ísliú. Is ansin a mhothaímid níos suaimhní.

Iarr ar an rang an físeán a leanúint, agus spreag iad a bheith ag análú go trom ón mbolg.

Cárta chun déileáil

Cabhraíonn an ghníomhaíocht seo leis an rang chun smaoineamh ar na rudaí gur féidir leo a dhéanamh nuair a thosaíonn mothúcháin dheacra iontu.
Iarr ar an rang an cárta clóite a líonadh agus é a phearsantú dóibh féin.
Mol dóibh an cárta a choimeád agus é a úsáid nuair atá imní orthu nó nuair atá a gcuid mothúchán ag fáil an ceann is fearr orthu.

Íoslódáil an Cárta chun déileáil

Cárta chun déileáil

Scéal Samantha

Is as Corcaigh í Samantha, 24, agus is oibrí deonach í le Jigsaw. Anseo déanann sí machnamh ar an tslí a thugann sí suaimhneas isteach ina gnáthamh laethúil.
Lig don rang éisteacht ar an fuaim agus na ceisteanna a leanas a chur orthu féin:
An bhfuil aon rud anseo a dhéanann tú cheana féin? Cad a dhéanann tú féin chun do scíth a ligean?
Gníomhaíocht mholta: d’fhéadfadh an rang a gcuid físeán féin a dhéanamh agus iad a roinnt lena gcomhscoláirí?

Cúig rud sa lá don mheabhairshláinte

Léiríonn an tuairisc ó 2008 ‘Five Ways to Wellbeing’ leis an New Economics Foundation (NEF) cúig rud gur féidir leat a dhéanamh gach lá do do mheabhairshláinte.
D’iarr rialtas na Ríochta Aontaithe ar an NEF gníomhaí simplí ach fianaisebhunaithe a fhorbairt ionas gur féidir le daoine a meabhairshláinte agus aireachas a fheabhsú. Bhain siad leas as réimse leathan taighde ó litríocht shíceolaíoch go litríocht eacnamaíoch agus seo iad a gcuid moltaí.

  1. Bíodh gaol agat le daoine eile
  2. Bí gníomhach
  3. Tabhair rudaí faoi deara
  4. Bí ag síorfhoghlaim
  5. Tabhair ar ais
schools_banner showing books and alarm clock

 

Bog ar aghaidh chuig cuid 5

Cabhróidh an chéad chuid eile, cabhair a lorg agus a bheith dóchasach faoin todhchaí, le daoine óga dearcadh bunaithe ar láidreachtaí a ghlacadh chun dul i ngleic leis na dúshláin atá acu faoi láthair agus a bheidh acu amach anseo. Spreagfaidh na hacmhainní a chuirfear ar fáil iad le bheith dóchasach faoin todhchaí.

An illustration of a clipboard

You may also like

Copy link
Powered by Social Snap